ریشه یابی دلایل سردرد کودکان و پیامدهای آن


سردرد يكي از مشكلات متداول در كودكان است. البته شيوع آن به اندازه بزرگسالان نيست. با قاطعيّت مي‌توان گفت كه سردرد از شكايات نسبتاً شايع كودكان در مطب پزشكان عمومي و اطفال است و 90درصد كودكان سنين مدرسه، سردرد را تجربه كرده‌اند.

سردرد به علت تحريك اعصاب حسي در داخل جمجمه (مثل اعصاب حسي پرده‌هاي مغز، شريان‌هاي بزرگ مغزي و وريدهاي مغزي) و يا تحريك اعصاب حسي در خارج از جمجمه (مثل استخوان جمجمه، حلق، چشم، سينوس‌هاي صورت، گوش، دندان، و عضلات سر و گردن) ايجاد مي‌شود.

به طور كلي، علل سردرد در كودكان به دو دسته تقسيم مي‌شوند. الف ـ سردرد اوليه كه در اين حالت بيمار به غير از درد سر، بيماري ديگري ندارد. ب ـ سردرد ثانويه كه در اين حالت بيمار مشكل ديگري مثل فشار خون بالا، تومور مغزي و در موارد بسيار نادري مننژيت (عفونت پرده‌هاي مغز) و يا تجمع مايع مغزي به ميزان زياد دارد.

شايع‌ترين علت سردرد در موارد مراجعه به درمانگاه‌هاي اطفال، ابتلا به عفونت‌هاي ويروسي و عفونت‌هاي تنفسي بوده و در كل مي‌توان گفت كه شايع‌ترين علت سردرد در كودكان بيماري‌هاي عفوني و مسائل روحي رواني است.

در كودكان سردرد به صورت‌هاي زير ديده مي‌شود:

الف ـ به صورت حاد (سريع و ناگهاني)، مثل ضربه به سر و خونريزي ناگهاني زير پرده‌هاي مغز

ب ـ به صورت حاد و تكرار شونده، مثل ميگرن

ج ـ به صورت مزمن و طولاني ولي غيرپيشرونده، مثل سردرد ناشي از افسردگي و تنشني

د ـ‌ به صورت مزمن و پيشرونده (بدتر‌شونده) مثل تومور مغز.

ميگرن: ميگرن در واقع همان سردردهاي حاد تكرارشونده است. در اغلب موارد كمتر از 24 ساعت طول مي‌كشد ولي گاهي اوقات تا 48 ساعت هم ادامه مي‌يابد. اين نوع سردرد بيشتر يكطرفه بوده و بيمار در سر خود احساس ضربان مي‌كند. علاوه بر اين برخي علائم ديگر مانند تهوع و استفراغ، سرگيجه، دل‌درد، ديدن جرقه‌هاي نوراني و يا حساسيت به نور و بو هم ممكن است ديده شود. حدود 5درصد كودكان و 10درصد نوجوانان مبتلا به ميگرن هستند. در بعضي از منابع ذكر شده است كه حتي شيرخواران يك ساله هم ممكن است به ميگرن مبتلا باشند ولي چون بيشتر كودكان قادر به توصيف بيماري خودشان نيستند، تشخيص داده نمي‌شوند.

بعضي نشانه‌ها در دوران كودكي مي‌تواند پيش‌بيني‌كننده ايجاد ميگرن در سنين نوجواني و بزرگسالي باشد كه شامل: الف ـ سرگيجه‌هاي ناگهاني دوران شيرخواري ب ـ بعضي از انواع حملات لرزشي در سر، شانه‌ها و يا دست، در شيرخواران و كودكان

ج ـ دل‌دردهاي گاهگاهي است.

با اينكه راه قطعي براي پيشگيري از حملات ميگرن وجود ندارد، ولي توصيه‌هاي درماني كه به مقدار زيادي مي‌توانند باعث جلوگيري از بروز حمله شوند، رعايت اين موارد مي‌باشند:

* يك برنامه خواب منظم براي كودكتان ترتيب دهيد.

* از عواملي كه باعث افزايش استرس كودك مي‌شوند پرهيز كنيد.

* از فعاليت‌هاي بيش از حد كودك، جلوگيري كنيد.

* ورزش‌هاي منظم و مكرر براي كودك ترتيب دهيد.

* او را از مصرف بعضي مواد غذايي مثل شكلات، سوسيس و كالباس، پنير، نوشابه‌هاي گازدار، انواع مغزها و مواد غذايي محرك پرهيز دهيد.

* كودك را در معرض دود سيگار يا مونواكسيد كربن قرار ندهيد.

سردرد در اكثر مواقع با استراحت در اتاق كم‌نور، برطرف مي‌شود. به طور كلي اگر تعداد حملات سردرد كمتر از دو تا سه نوبت در ماه مي‌باشد، فقط بايد با رعايت موارد ذكرشده در بالا، و حداكثر استفاده از يك مسكن ساده، مي‌توان آن را برطرف كرد. ولي اگر تعداد حملات بيمار بيشتر از اين باشد، و منجر به غيبت زياد بيمار از مدرسه و يا كاهش فعاليت‌هاي طبيعي كودك شود، بايد تحت‌نظر پزشك، از درمان دارويي مداوم كه به طور متوسط حدود شش ماه تا يك سال طول مي‌كشد استفاده كرد.

سردردهاي تنشني: در كودكان اين نوع سردرد نسبت به سردرد ميگرني، شيوع نسبتاً كم‌تري دارد. منشأ درد مربوط به عضلات سر است و كودك در اغلب موارد از يك درد مبهم و فشارنده در قسمت جلو، بالا و اطراف سر شكايت مي‌كند. برخلاف ميگرن، گرسنگي و تغيير الگوي خواب در آن تأثير ندارد. ولي احتمالاً افسردگي از عوامل تشديدكننده آن است. اين نوع سردردها ممكن است چندين روز طول بكشد، ولي برخلاف ميگرن شدت آن زياد نيست. درمان اين نوع سردردها بيشتر با روان‌درماني و ورزش و ريلاكسيشن است.

مواردي كه بايد سردردها با دقت بيشتري بررسي شود و حتماً نياز به پزشك دارند شامل: 1ـ سردرد بدون سابقه سردرد قبلي 2ـ سردردي كه كودك را از خواب بيدار كند 3ـ تغيير الگو و شدت سردرد 4ـ دردي كه به طور مداوم در يك ناحيه از سر ايجاد شود

5 ـ سردرد شديد متعاقب ضربه به سر

6ـ سردرد شديد همراه با تب بالا

7ـ سردرد همراه با تغييرات بينايي 8 ـ سردرد همراه با تشنج يا كاهش هوشياري و يا علائم ديگر عصبي مثل ضعف يك نيمه از بدن، است.

نكاتي كه بايد در معاينه بيماران مبتلا به سردرد درنظر گرفت شامل: تب، فشارخون، لكه‌هاي قهوه‌اي روي پوست، قد كوتاه و درد در نواحي خاصي از جمجمه بوده و گرفتن نوار مغزي اگرچه در سردرد ارزش كمي دارد و در حدود 9درصد بيماران ممكن است امواج غيرطبيعي در نوار مغز داشته باشند كه البته اين مربوط به علت زمينه‌اي سردرد نيست و اين دسته از بيماران نياز به داروي ضدتشنج ندارند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>